Osmanlı  devleti 2 ağustos 1914’te Alman imparatorluğu ile itilaf devletlerinin safında savaşa girmek üzere bir antlaşma imzalar. Savaş hazırlığı olmadığı için bu antlaşmayı diğer devletlere duyurmayı erteler.

Anlaşmadan sekiz gün sonra Osmanlı devletinin izni dışında,  Alman kraliyet donamasından iki gemi (Goeben ve Breslau)nin Çanakkale boğazını geçerek İstanbul’a gelmesi Osmanlıda büyük gerginlik yaratır. Öncesinde silahlı tarafsızlığını ilan etmiş olan ve boğazlar antlaşması gereği boğazları hiçbir savaş gemisine açmamamsı gereken Osmanlı devleti, Alman gemilerinin İstanbul boğazından geçerek Karadeniz’e açılmasına izin vermesi durumunda savaş suçlusu sayılacaktır. Dolayısıyla bu durum Alman imparatorluğu ile yapmış olduğu antlaşmayı henüz açıklamayan Osmanlı devleti için istemediği ve hazırlıksız olduğu bir zamanda savaşa girmesine sebep olacaktır. Durumun anlaşılmaması için bu iki Alman gemisinin Osmanlı tarafından satın alındığı açıklanır, onlara yavuz ve midilli adları verilir. Askerlerine de Osmanlı askeri kıyafeti giydirilir.

27 ekim 1914 günü, yavuz ve Midilli savaş gemilerinin de içinde bulunduğu, Amiral Souchon komutasındaki Osmanlı donanması Karadeniz’e açılır. Seyir esnasında Osmanlının haberi olmadan Yavuz ve midilli’den açılan ateşle Rusya’nın Karadeniz’deki limanlarının bombalanması üzerine Rusya Osmanlı’ya savaş ilan eder.

Böylelikle savaşa dâhil olan Osmanlı, Ruslara karşı Kafkas cephesinde savaşmaya başlar. Alman orduları batı cephesinde İngiliz ve Fransızlara karşı bekledikleri zaferi alamayınca önceliği Rusya cephesine verip ordularını Rusya üzerine yönlendirir. Her iki taraftan da sıkışmış olan Ruslara müttefiki olan İngiliz ve Fransızlar yardım etmenin yollarını ararlar. Birkaç güzergâhı değerlendirdikten sonra en kolay olanın boğazlardan geçerek Karadeniz yoluyla Rusya’ya yardım etmenin olduğuna karar verilir. Böylelikle ittifak devletleri batı cephesinde de kendilerini rahatlatmış olacaklardır. Zaten Osmanlı Balkan ve Trablusgarb savaşlarından yeni çıkmış, Sarıkamışta da ciddi zayiat vermiş, onların deyimiyle hasta adam durumunda olduğundan Çanakkale ve İstanbul Boğazları aşılması en kolay yoldur. Boğazlara yapılacak böyle bir saldırı karşısında Osmanlının başarılı olması imkânsız görülür. Çanakkale boğazını aşıp İstanbul’a ulaşması planlanan ittifak donanması, dolayısıyla İstanbul’u da işgal etme imkânı bulacak ve böylelikle Almanya daha savaşın başında bir müttefikini kaybetmiş olacaktır.

19 Şubat 1915 günü Fransız kuvvetleri ile İngiliz Queen Elizabeth savaş gemisinin Çanakkale sahillerinde Kumkale ve Seddülbahir tabyalarını bombalamaya başlamalarıyla, itifak devletleri almış oldukları kararı uygulamaya koyarlar.

Çanakkale boğazını kolaylıkla geçebileceklerini düşünen ittifak devletleri asıl hücumunu 18 mart 1915’te yaparlar. Bu hücum İngiliz ve Fransızlar açısından büyük bir yenilgi ile sonuçlanır ve geri çekilmek zorunda kalırlar. Deniz yoluyla boğazı geçemeyeceklerini anlayınca Gelibolu yarım adasına asker çıkartırlar. Böylelikle Çanakkale cephesinde kara savaşları dönemi başlar. Müttefikler burada da Türk askerinin şiddetli karşı koymasıyla karşılaşınca Ağustos ayı başlarından itibaren Gelibolu’ya daha çok askerî birlik yığmaya başlar. Türk askerinin, Mustafa Kemal komutasında Anafartalar ve Conkbayırı’nda göstermiş olduğu başarının üzerine müttefik kuvvetler daha fazla ilerleyerek amaçlarına ulaşamayacaklarını anlayıp Çanakkale cephesindeki askerlerini 19 Aralık 1915’ten itibaren geri çekmeye başlar. 8–9 Ocak 1916’da Çanakkale’yi tamamen boşaltmış olurlar. 

Böylelikle sekiz buçuk ay sürmüş olan Çanakkale savaşı Türk askerinin zaferiyle sonuçlanmış olur. Bu zafer sayesinde İstanbul’un ve devletin işgali biraz daha ertelenmiş olur. Müttefikler planladıkları gibi Rusya’ya gerekli yardımı ulaştıramazlar. Bu savaşta iki ordu da büyük kayıplar vermiştir. Kaynaklara göre 465.000 kişi çatışmalarda can vermiştir. Türk ordusu vermiş olduğu ağır kayıplara rağmen almış olduğu bu büyük zaferle bir kere daha içindeki gücü ve inancın azametini tüm dünya kanıtlamış olur.

Ayşegül Sarıyaşar-Dünya Bülteni