Mors alfabesi,
kısa ve uzun işaretler (nokta ve çizgiler) kullanarak bilgi aktarılmasını
sağlayan bir haberleşme yöntemidir. 1832‘de gemiyle Avrupa’dan
dönerken tanıştığı bir bilginden elektrik konusunda meraklanıp telgrafı
tasarlayan Amerikalı ressam Samuel Morse tarafından 1835
yılında oluşturulan mors alfabesi, 1837‘de kullanılmaya
başlandı ve 1840 yılında patent için başvuruldu.

İlk mors alfabesiyle
haberleşme hattı ABD’de Baltimore, Maryland ile başkent Washington arasında
kuruldu. Mors alfabesiyle İlk mesaj ise 24
Mayıs 1844 tarihinde gönderildi ve incilden bir cümleyi
içeriyordu.
Orjinal mors kodu kısa ve uzun sinyallerin kombinasyonunun bir
sayıya karşılık gelmesinden oluşmaktadır. Her sayı bir harfe karşılık
gelir.
Ancak Morse’un
bulduğu sistemin kullanımı kolay değildi.Asistanı Veil ile bu konu üzerine
ortaklaşa çalışmaya başlayan Morse, bir süre sonra Veil’in önerdiği sistemin
daha basit olduğuna ikna oldu. Veil’in sisteminde kısa ve uzun sinyallerin yanı
sıra duraklamalar da kullanılıyordu. Bu sistem daha sonra Amerikan Mors
Kodu olarak isimlendirildi.
Mors kodu; sesli
olarak, radyo sinyallerinin açılıp kapatılmasıyla, telegraf tellerinden geçen
elektrik akımıyla, mekanik yolla ya da görsel (ışıkların yanıp sönmesi) gibi
çeşitli yollarla iletilebilir.
Sistem genel
olarak Mors alfabesi olarak adlandırılsa da uygulamada İngiliz alfabesi ve buna
bağlı noktalama işaretlerini ifade etmek için iki farklı tür mors kodu
kullanılmaktadır. Bunların birincisi olan Amerikan Mors Alfabesi, genellikle
telgraf sistemlerinde kullanılırken, Uluslararası Mors Alfabesi ise araları
görmezden gelerek sadece kısa ve uzun sinyallere göre çalışır.
Ticari amaçlar
için kullanılmamaktadır “Demiryolu Morsu” diye anılır. Kısa ve
uzun sinyallerin yanı sıra a boş aralar da kullanılmaktadır. Bu tür mors
alfabesi karada telgraf telleri üzerinde haberleşen telgraf operatörleri için
geliştirilmiştir.
Kodun en eski hali
Morse kodu ile haberleşen operatörlerin birbirleri ile anlaşanabilmeleri için
geliştirilmişti. İlk günlerde operatörler sadece iki tane ses duyarlardı: Klik
ve klak sesi. Tuşa her basış klik, tuştan parmağın çekilmesi ise klak sesini
çıkarıyordu. Ancak bu sistemi düzgün olarak kullanabilmek çok zordu. Örneğin,
operatörün A(. -) sesini gönderebilmesi için “klik klak” yapması
gerekiyordu.
Birçok telgraf
operatörü önceleri demiryollarında daha sonra Western Union ile haber
ajanslarında çalışıyordu. Ünlü bilim adamı Thomas Edison’un da gençlik yıllarında
telgraf operatörlüğü yaptığı söylenir.
- Modern Uluslararası Mors Kodu
1848 yılında
Alman Friedrich Clemens Gerke tarafından geliştirildi. Bu kod türü ilk kez
Hamburg ile Cuxhaven arasında Almanya’da kullanıldı. 1865
yılına dek birtakım küçük değişiklikler yapıldı ve aynı yıl Paris’teki
Uluslararası Telgraf Konferans’ında Uluslararası Mors Kodu olarak kabul
edildi.
Bu mors kodu halen kullanılmaktadır.