100 yıl önce de Avrupalılar Libya için ittifak kurmuşlardı. Bundan yüz yıl önce yani 1911’ de İtalya, Libya’da yapacağı işgal girişimi için dört büyük devletin (İngiltere, Fransa, Rusya, Almanya) diplomatik desteğini sağlamış bulunuyordu. Bu dönemde iç ayaklanmalar, politik bölünme ve çekişmeler gibi iç ve dış sorunlarla karşı karşıya olan Osmanlı İmparatorluğu’nun durumundan yararlanmak amacında olan İtalya, harekete geçti. İlk aşamada İtalyan basını ve hükümeti Libya’ya yerleşmek düşüncesini açıkça belirtmeye ve bu yolda propaganda yapmaya başladı. İşte İtalyan saldırısından az bir süre önce bu propagandalara karşı 21 Eylül 1911 Tarihli Tanin Gazetesi’nde yayınlanan ve Libya’dan Sadrazamlık makamına çekilmiş telgrafta bugün olduğu gibi Türkiye’ye bağlılık bildiriliyor ve devlet adamlarımızın harekete geçmeleri isteniyordu. “Trablusgarp’tan bir ses” başlıklı bu telgrafta Belediye Reisi, Meclis İdare üyeleri, Belediye üyeleri, ulema ve önde gelen eşraf’tan olmak üzere 100’e yakın kişinin isimleri yer alıyordu.

LİBYA'DAN BİR SES

   Dün akşam Sadrazam Paşa’ya gönderilmiş olan aşağıdaki telgraf namenin bir sureti de matbaamıza bırakılmıştır:

   Koca Afrika’da yüce olan halifelik makamına ve kıymetli Osmanlı saltanatına doğrudan doğruya asırlardan beri muhabbetle bağlılığı bulunan (Trablusgarp) Libya halkının, hayatlarından daha kıymetli bildiği bu bağlılığı hatta biraz olsun ihlal edecek her türlü saldırıya Osmanlı Hükümetinin yardımı olmasa bile bütün kuvvetiyle karşı koyacağından kesin olarak emin olunuz. Şimdiye kadar ihmal edilen bu memlekete, (şiddetle ihtiyacı olduğunu söylemeye bile gerek olmayan savunma tahkimatının yapılması ve savaş için lüzumlu malzemeler ile deniz gücünün yanında en az bir sene idare edecek miktarda yiyecek maddelerinin süratle gönderilmesi için Hükümeti harekete geçmeye ve yardıma şiddetle davet ederiz. Bunların yanında ayrıca memleketimizde İtalyanlara ekonomik ayrıcalıklar verilmek için müzakereye girişilmemesini Hükümetten kesinlikle ve önemle bekleriz. Gerçi İslam dinine bağlılık ve mukaddesleri ile milletin haklarını, namus ve haysiyetini korumak hususlarında gösterdiği gayret ve ihtimam ile meşhur olan halkımız, İtalya’ya karşı gerek ticareten ve gerek iktisaden boykotaj gibi bir ekonomik savaş ilan etmek emelinde bulunuyorlarsa da Hükümetin bu konuda yapacağı icraatını sonuçsuz bırakmamak düşüncesiyle bu fikrin uygulanması şimdilik ertelendi. Vatanımızın bir karış toprağını olsun yabancıların ayağı altında çiğneterek küçük düşürmektense kanımızın son damlasına kadar sevine sevine hayatlarımızı feda etmeye bugün küçük ve büyük tüm Libya halkı, namus ve vicdanı ile ahd ve yemin etmiştir.  Buraya kadar önemle arz ettiğimiz hususların bir an önce yerine getirilmesini sabırsızlıkla ve ümitle bekliyoruz.

Kaynak: Dünyabülteni-Tarih Dosyası-Emre Gül(Tanin Gazetesi, 21 Eylül 1911 tarihli nüshası. -Sadeleştirilmiştir-)