Denize dökülen Kur'anlar!

Avrupalılar öteden beri "barbar Türk" imajı içinde değerlendirmişlerdir Osmanlıların kitap basımına mesafeli duruşlarını. Yani bir propaganda fırsatıydı matbaa onlar i-çin. Bu yüzden çeşitli iftiralar atmaktan, kinlerini bu yolla kusmaktan geri kalmamışlardır.
Bu temelsiz iddialardan birisi II. Bayezid ve Yavuz Sultan Selim zamanında kitap basanların idam ettirildiği iddiaları da bunlardan biridir. Oysa sadece o zamanlar değil, daha sonra da Venedik'teki matbaacılar Arap harfleriyle bastıkları kitapları Osmanlı topraklarına ihraç edebiliyorlardı padişa-
hın izniyle. Dinî kitaplar haricindeki matbu kitapların girişine dair çok sayıda ferman vs. resmi belge elimizde mevcuttur.
Peki neden dinî kitaplar haricinde? Bunun çok basit bir cevabı var. Tashih, yani hatalı baskı problemi. Bugün bile bir Kur'an-ı Kerim bastırmak ancak Diyanet İşleri Başkanlığı Mushaf Ku-rulu'nun iznine tabidir ve her Kur'an nüshası, bu kurulda ince eleyip sık dokunularak incelenmekte ve hatalı basılan nüshalar imha edilmektedir. Çünkü Kur'an-ı Kerim'de ve diğer dinî metinlerde ortaya çıkabilecek bir hata, büyük bir sorumluluğa vabestedir; hem
bu dünyada, hem de öbür dünyada. Bu tip kitapların ülkeye sokulmasının engellenmesi bu nedenle gayet normal bir tedbir sayılmalıdır.
Aksi halde pek çok hatalı nüshanır bir daha telafisi mümkün olmayacak tarzda piyasayı doldurması kaçınıl mazdı.
Nitekim bir seferinde, gemilerle gelen Kur'an nüshaları denize dökülerek imha edilmiştir. Bunun sebebi ise nüshaların hatalarla dolu olmasıdır.
Şimdi buna da "N'olucak, kitap düşmanı ulemadan da bu beklenirdi zaten!" diyenler çıkarsa şaşmayın.
Ya ne yapsalardı?

Tarih ve Düşünce Temmuz 2003